Dodano: 2009-12-15

Przewodnik "Śladami Mennonitów w Dolinie Kwidzynskiej"

W obecnych granicach Polski po 1945 roku nie było już mennonitów, ale pozostała historia, którą należy poznać i przybliżyć młodemu pokoleniu. Cechowała ich religijna surowość i prostota. W większości byli rolnikami, chociaż dochodzili także do wysokiej pozycji majątkowej i społecznej w miastach, gdzie zajmowali się handlem, rzemiosłem, drobnym przemysłem. Oprócz Biblii, kultem otaczali pracę, która była najważniejszą częścią ich tożsamości. Po 1945 roku rozproszyli się po całym świecie. W Dolinie Kwidzyńskiej pozostały po nich nieliczne cmentarze z przepięknymi stelami, zagrody z domami mieszkalnymi i budynkami gospodarczymi z resztkami ciekawych detali architektonicznych, ogrodzeń i urządzeń. Charakterystyczny krajobraz nadwiślańskich wałów, pełen zgrubiałych i przyciętych wierzb, niewielkich terp oraz szachownica pól i kanałów irygacyjnych, to właśnie ich dziedzictwo. Byli ludźmi w większości prostymi, dlatego prawie nie zostały po nich tradycyjnie pojmowane dzieła sztuki oraz ślady piśmiennictwa.

Proponowane Państwu opracowanie "Śladami Mennonitów w Dolinie Kwidzyńskiej" ma być przewodnikiem po ponad 450-letniej historii pisanej pracą osadników holenderskich, wśród których byli mennonici. Ujarzmienie Wisły i zagospodarowanie Doliny Kwidzyńskiej jest ich wielką zasługą. Przybyli inni obyczajowo i religijnie, otrzymali specjalne przywileje pozwalające na spokojną i wytężoną pracę. Pozostawili wał wiślany, kanały, charakterystyczny sposób wznoszenia zabudowań, prowadzenia uprawy roli, hodowli i sadownictwa. Charakteryzowała ich odmienność zwyczajów, obrzędów, wierzeń. Zachowali też inny zwyczaj upamiętniania zmarłych – stele.

Nasze wieloletnie wędrówki z młodzieżą po najbliższej okolicy zwróciły uwagę na niespotykane w innych częściach kraju płyty nagrobne. Początkowe zainteresowania z czasem przerodziły się w szersze poszukiwania. Dużą pomoc otrzymaliśmy od pana Jerzego Rudnika i nieżyjącego już pana Romana Klima. Przez ponad dwadzieścia lat kolejne roczniki młodzieży „zgłębiały” wiedzę o mennonitach i przemierzały Dolinę Kwidzyńską wzdłuż i wszerz przez zarośnięte, niedostępne i zaniedbane cmentarze,

trudne do odnalezienia nagrobki oraz żmudne poszukiwanie i odczytywanie napisów. Ilość gromadzonych materiałów powiększała się, ale w miarę upływu czasu musieliśmy je korygować. Niestety, ale coraz więcej zabytków ubywało i to w wyniku działalności człowieka. Dlatego zdecydowaliśmy się (we współpracy z innymi

stowarzyszeniami) zachować od zapomnienia to, co jeszcze w Dolinie Kwidzyńskiej pozostało. Stąd nasz projekt złożony w Programie Operacyjnym Funduszu Inicjatyw Obywatelskich, dzięki któremu powstała mapa i to opracowanie. Zgromadzony materiał przerósł nasze oczekiwania i naszą dotychczasową wiedzę. Częste spotkania z mieszkańcami przekonały nas że nie tylko my pogłębiamy wiedzę o Dolinie Kwidzyńskiej, ale również oni chcą ją poznać, zgłębić. Życzliwość osób, z którymi mieliśmy okazję rozmawiać, otrzymane informacje, wiadomości, bardzo nam pomogły w dalszych poszukiwaniach. W tym miejscu serdecznie wszystkim dziękujemy za czas poświęcony na rozmowy, udostępnione zdjęcia i możliwość wykonywania kolejnych fotografii. Postanowiliśmy na razie wybiórczo przedstawić zgromadzony materiał, ale jesteśmy przekonani, że dzięki temu cząstkę tej ponad 450-letniej historii zachowamy dla potomnych. Przekazujemy Państwu to wydawnictwo, powstałe w czasie realizacji projektu „Śladami mennonitów w Dolinie Kwidzyńskiej” i zapraszamy do współpracy.

Autorzy
przewodnik_Mennonici